قالی هرکه

از ویکی‌فرش
نسخهٔ تاریخ ‏۲۸ فروردین ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۰۲ توسط عبدالحسین قاسم نژاد (بحث | مشارکت‌ها) (صفحه‌ای تازه حاوی «{{نام نویسنده|عبدالحسین قاسم‌نژاد}} هِرِکه از گروه قالی‌های بافته شده در کش...» ایجاد کرد)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
1000px-Icon Writer.svg.png نوشتهٔ عبدالحسین قاسم‌نژاد

هِرِکه از گروه قالی‌های بافته شده در کشور ترکیه است. هِرِکه شهری است در نزدیک استانبول و شهرت آن به دلیل کیفیت بالای تولیدات تمام ابریشمی‌اش است. قالی اِسمیرنا نیز نام دیگر این قالی‌ها است که پیشینه تاریخی دارد


تاریخچه پیدایش

گفته شده است نخستین بار در سال 1843 م. به دستور «سلطان عبدالمجید» حاکم وقت کارگاه‌های سلطنتی بافت فرش در هِرِکِه برپا شد. او با گردآوری مهمترین پیشه‌وران قالی‌بافی در این شهر، سودای تولید قالی‌های با کیفیت بالا در قواره‌های بزرگ پارچه و نقشه‌های مشهور را داشته.

مشخصات فنی

قالی‌های هِرِکه در ابتدا دارای گره‌های نامتقارن بودن، چراکه نقشه‌های ایرانی را الگوی تولیدات خود قرار داده بودند و تلاش داشتند تا برابر با قالی‌های ایرانی تولید کنند. سپس در گذر سالیان نقشه‌هایی با ساختاری متفاوت یا گرده‌برداری شده از قالی ایرانی را عرضه کردند. تولیدات نوین هِرِکِه با گره متقارن بافته می‌شوند، با دو کیفیت در مواد اولیه. مهمترین آنها تولیدات تمام ابریشمی است. این قالی‌ها که دارای تراکم 10.000 گره در دسی‌متر مربع هستند به 100 ×100 مشهور شده‌اند. در واقع بر مبنای رج‌شمار ترکی‌باف ایران دارای رج‌شمار ۷۰ هستند (۷ سانتی‌متر مقیاس محاسبه است). گونه دوم قالی هِرِکه با چله پنبه و پرز پشمی بافته می‌شود. این گروه به 60 ×60 مشهور گشته‌اند چرا که در دسی‌متر مربع تراکمی معادل ۳۶۰۰ گره دارند. در واقع بر مبنای رج‌شمار ترکی‌باف ایران دارای رج‌شمار 42 هستند (۷ سانتی‌متر مقیاس محاسبه است).

کاربرد

گفته می‌شود قالی هِرِکه برای اهدای هدیه از سوی «سلطان عبدالمجید» به دیگران تولید می‌شده‌اند که در گذر زمان برای مصارف عموم نیز بافته شده‌اند. این قالی‌ها در ابتدا نه بر طبق سنت قالی‌بافی عثمانی و «اوشاک» بلکه با بهرگیری طرح‌های ایرانی و بافت قالی‌های بزرگ‌پارچه «قصور سلطان» و طرح‌های فرانسوی تولید شدند.

قالی اِسمیرنا

اِسمیرنا نام بندری در انگلستان است و چون قالی‌های هِرِکه از این بندر در اروپا عرضه می‌شد به این نام نیز شناخته می‌شوند. دلیل علاقه اروپاییان به قالی هِرِکه از این رو بوده که به دلیل دارا بودن رنگ‌بندی روشن قرمز و آبی با اثاثیه منازل از چوب «هوگونی» سازگاری داشته است.


منابع

بلیک،دیوید، مترجم نازیلا دریایی . 1394، «اطلس قالی و فرش». بنیاد دانشنامه نگاری ایران یلماز، یاشار و دیگران. بی‌تا. «فرش‌ها و پارچه‌های ابریشمی هرکه». کاخ و پارلمان استانبول A documentary account of the history of Hereke: court workshop to model factory (1987)